این بیماری بعنوان کوه یخ شناخته شده است، یعنی میزان کمی از افراد مبتلا شناسایی شده و تعداد زیادی تشخیص داده نشده اند. در ایران بنظر بالای هشتصد هزار مبتلا به بیماری سلیاک باشد، که شاید تنها ده درصد از آنها شناسایی شده باشند. 

بیماری سلیاک چیست؟

بیماری التهابی در ابتدای روده باریک است. که به واسطه ی ایمنی ایجاد می شود، و باعث ایجاد حساسیت به ماده گلوتن موجود در رژیم غذایی( گندم و جو) می شود. 

گلوتن نوعی پروتئین است، که در محصولاتی مانند جو و گندم چاودار وجود دارد. برخی افراد که مبتلا به بیماری سلیاک هستند، سلول های پرز روده باریک به این ماده حساسیت داشته و باعث از بین رفتن پرزها و التهاب شدید در روده می شود که باعث عدم جذب شدن مواد مواد غذایی و سو جذب می شود.

علام بیماری سلیاک

بیماری سلیاک از این نظر مهم است، که بیمار ممکن است فقط یک یا چند علامت داشته باشد یا فقط نفخ و اسهال و یا نفخ و یبوست داشته باشد. بظور کلی علائم سلیاک دو دسته هستند.

علائم سلیاک

 

علائم گوارشی سلیاک 

اسهال 

نفخ 

اسهال چرب 

کاهش وزن 

یبوست 

تهوع 

ریفلاکس مقاوم 

علایم غیر گوارشی سلیاک

گاها بیماران سلیاک با علایم خارج روده ای مراجعه می کنند، گاه تنها یک علامت است مثل فقر آهن، یبوست، کوتاهی قد، افزایش مختصر آنزیم های کبدی، خستگی، رشد کم، اختلال مینای دندان، بلوغ دیررس، ناباروری 

کاهش رشد در بیماری سلیاک

  • رشد طولی در سلیاک کاهش می یابد. 8 تا 10درصد کودکانی که کاهش رشد ایدیو پاتیک دارند در بررسی های انجام شده، سلیاک دارند. میزان این کاهش به شدت بیماری و مدت زمان بیماری بستگی دارد.
  • کسانی که بیماری علامتدار دارند دچار کاهش رشد می شوند و وجود سرولوژی مثبت به تنهایی اثری ندارد. 
  • وزن کودکان سلیاکی نسبت به قد و حالت نرمال کمتر است که با رعایت رژیم وزن شان در 80 درصد بهبود می یابند و 20درصد ممکن است افزایش وزن مناسب پیدا نکنند. در جوامع که چاقی شایع است وزن ممکن است نرمال باشد اما نسبت به متوسط کودکان همسن کمتر است.
  • تاخیر رشد ذهنی 
  • بلوغ دیررس

عادت ماهانه و باروری در جنس مونث

با رژیم فاقد گلوتن این عوارض کمتر میشوند.
  • منارک دیررس
  • منوپوز زودرس
  • آمنوره ثانویه
  • ناباروری
  • زایمان زودرس
  • وزن کم نوزاد موقع تولد
  • سقط، سقط راجعه، مرگ جنین 
در جنس مذکر علائم متفاوت است، و با رژیم فاقد گلوتن بهبودی دیده می شود.
 
  • اختلالات حرکتی و شکلی اسپرم
  • شواهد آزمایشگاهی مقاومت به آندروژن بصورت تستوسترون و LH  بالا   

درگیری استخوانی در سلیاک بدون علامت می تواند ایجاد شود.

  • دانسیتومتری استخوانی در کمر وفمور بصورت استئوپنی و استئوپروز دیده میشود که در کمر بیشتر است.
  • میزان شکستگی استخوانی در بیماران سلیاکی مختصری بیشتر از افراد سالم است.
  • کاهش تراکم استخوان در استخوان های محیطی هم دیده می شود.
  • در صورت رعایت رژیم فاقد گلوتن دانسیته استخوانی در اسکلت محوری بهبود می یابد اما در اسکلت محیطی باقی می ماند.
  • ارتباط سلیاک با استئوآرتریت ثابت شده اما مکانیسم آن ناشناخته است.
  • در کودکان مواردی از آرتریت حاد و مزمن گزارش شده است.
کاهش تراکم استخوان

اختلالات دهانی

  • درگیری دندانی
  • زخم های دهانی 
  • درگیری لثه

اختلالات دندانی

درگیری دندانی سیمتریک است، ممکن است بدون بیماری فعال دیده شود و اغلب دندان های پیشین درگیر هستند، که میزان درگیری حدود 38 تا 96 درصد است و
علت احتمالا بخاطر تاثیرات ایمنی است و سوجذب یا کمبود کلسیم دخالت ندارد.

علایم نورولوژی و سایکولوژی در سلیاک

علایم نورولوژی و سایکولوژی گاه علایم اولیه بیماری است. مکانیسم علایم نورولوژی ناشناخته است. برخی علایم مربوط به آنتی بادی هست مثل نوروپاتی محیطی و آتاکسی، برخی مربوط به سوجذب است مثل هیپوتونی و کندی رشد رفتاری.

  • درگیری اعصاب مرکزی و محیطی.
  • %20 کودکان سلیاکی علایم نوروسایکولوژی دارند.
  • اختلالات تکلم، کندی رشد رفتاری، اختلالات توجه، اختلالات یادگیری و اضطرابی در کودکان.
  • سردرد یا میگرن، نوروپاتی محیطی، آتاکسی، افسردگی، دیس ریتمی، اضطراب، کاهش حافظه، پانیک، تمایل به خودکشی، دمانس جزو علایم همراه هستند.
  • افسردگی تا 10 درصد.
  • ارتباط افسردگی و تشنج با سلیاک کنتراورسی است اما در کودکان تشنج مختصری بیشتر است. 

کمبود آهن

سلیاک عامل کم خونی فقر آهن میتواند باشدتا 85%  بیماران با سلیاک آنمی فقر آهن دارند.

درگیری های پوستی در سلیاک

انواع درگیری های پوستی در سلیاک دیده میشود

انواع درماتیت ها : آتوپیک ، اگزما، اما مهمترین آن درماتیت هرپتی فورم است.

واسکولیت، آمیلویید پوستی

 

راه های تشخیص قطعی بیماری سلیاک

برای تشخیص این بیماری مراحلی وجود دارد که در ادامه به آن می پردازیم 

  • دقت در شرح حال بیمار 
  • آزمایش خون (سرولوژی) و بررسی تست های سلیاک 
  • آندوسکوپی و نمونه برداری از قسمت اثنی عشر برای بررسی از بین رفتگی پرز و ارتشاح التهاب 

چرا سلیاک مهم است و باید درمان شود؟ 

اولا بیمار علائمی دارد که باعث آزار، اذیت و اختلال در کیفیت زندگی فرد می شود. از طرفی عدم درمان بیماری می تواند باعث تغییرات التهابی طولانی مدت شود.

 درمان بیماری سلیاک 

متاسفانه درمان دارویی وجود ندارد، رژیم درمانی، پایه ی درمان است. 

رژیم غذایی برای بیماری سلیاک

پرهیز از خوردن موادی که حاوی گلوتن هستند. تمامی محصولات حاوی گندم، جو مانند انواع نان، ماکارانی، کیک، پودر سوخاری و …بعضا روی برخی محصولات برچسبی با عنوان بدون گلوتن زده می شود، که افراد سلیاکی می توانند از این محصولات استفاده کنند، یا خودشان از مواد غذایی مثل آرد ذرت یا برنج نسبت به تهیه ی یا شیرینی اقدام نمایند.

بدون گلوتن

در چه کسانی لازم است تست سلیاک انجام شود؟

افرادی که هر یک از علامت های سلیاک را دارند 

فامیل درجه یک بیمار سلیاکی 

افراد مبتلا به بیماری های تیروئید ( به علت خود ایمنی بودن بیماری)

افراد مبتلا به هپاتیت اتوایمیون( بعلت خود ایمنی بودن بیماری)

وجود ضایعات پوستی درماتیت هرپتی فرم

دیابت تیپ یک

سندروم دان و ترنر 

شیوع بیماری 

هرچند بنظر بیماری ناشایعی باشد و خیلی از مردم با آن اشنا نباشند و حتی پزشکان هم در تشخیص به آن دقت نکنند ولی شیوع حدود یک درصد دارد. یعنی بنظر می رسد از هر صد نفر یک نفر مبتلا به درجاتی از بیماری سلیاک است. 

فهرست مطالب

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟

[wp_ulike]

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 2 روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
پرسش از دکتر