زخم معده نوعی زخم دایره یا بیضی شکلی است که در آن، پوشش معده یا اثنی‌عشر به‌وسیله اسید معده یا مایعات گوارشی خورده می‌شود. زخم ‌ها به پوشش معده یا اثنی‌عشر (اولین قسمت روده) نفوذ می‌کنند. 

این عارضه ممکن است در سایزهای مختلفی ایجاد شود که بعضی از آن‌ها چند میلی‌متر و بعضی دیگر چند سانتی‌متر است. همچنین می‌تواند در سنین مختلف مثل نوزادی و دوران کودکی ایجاد شود ولی معمولا در میان افراد میان‌سال بسیار شایع است. گاستریت (ورم معده) ممکن است به زخم معده منجر شود.

علائم زخم معده

شایع‌ترین نشانه زخم معده، درد و سوزشی خفیف در معده است. این درد ممکن است در هر قسمتی بین ناف و جناغ سینه احساس شود. انواع درد ناشی از زخم معده به شرح زیر است:

علائمی که کمتر بین افراد شایع است، شامل موارد زیر است:

حتی اگر علائم خفیفی دارید، باز هم ممکن است به این بیماری مبتلا باشید. در این شرایط باید به پزشک مراجعه کنید و در مورد علائم‌تان صحبت کنید. اگر زخم در این شرایط درمان نشود، به مرور زمان بدتر می‌شود

علت زخم معده 

زخم معده زمانی ایجاد می‌شود که مکانیزم‌های دفاعی و مکانیزم ترمیم پوشش معده یا اثنی‌عشر ضعیف شود و احتمال آسیب‌ به پوشش معده از طریق اسید معده را افزایش دهد. از شایع‌ترین دلایل می توان به موارد زیر اشاره کرد:

عفونت هلیکوباکتر پیلوری معده

عفونت هلیکوباکتر پیلوری در 50 تا 70 درصد افرادی که زخم اثنی‌عشر دارند و 30 تا 50 درصد افرادی که زخم معده دارند، اتفاق می‌افتد. 

استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs)

استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی بیشتر از 50 درصد مواقع باعث ایجاد زخم می‌شود. با این حال، بسیاری از افرادی که از این داروها استفاده می‌کنند، به این بیماری دچار نمی‌شوند.

عوامل زمینه ساز بیماری زخم معده

از جمله عواملی که می تواند احتمال ابتلا را افزایش دهد می توان به  موارد زیر اشاره کرد:

سیگار 

احتمال مبتلاشدن به این عارضه در افراد سیگاری نسبت به افراد غیر سیگاری بیشتر است. این بیماری در این افراد با سرعت خیلی کمتری بهبود پیدا می‌کند و ممکن است دوباره برگردد. 

مصرف الکل 

اگرچه مصرف الکل باعث افزایش تولید اسید معده می‌شود، نوشیدن مقدار متعادلی از الکل به‌نظر نمی‌آید باعث ایجاد زخم شود و یا تأخیری در درمان آن به‌وجود آورد. 

استرس

استرس روانشناختی ممکن است باعث ایجاد زخم شود. پزشکان بعد از زلزله در ژاپن موارد بیشتری از این بیماری را تشخیص دادند. هم‌چنین بعد از حادثه یازده سپتامبر در نیویورک این بیماری بسیار افزایش یافت. 

سرطان معده 

یکی از دلایل نادراین بیماری نوعی سرطان است که هورمونی به اسم گاسترین را آزاد می‌کند. که باعث تولید بیش‌ از حد اسید می‌شود. علائم زخم معده ناشی از سرطان خیلی به زخم معده معمولی شبیه است. با این حال، درمان‌هایی که برای زخم معده معمولی استفاده می‌شود برای زخم معده ناشی از سرطان معمولا خوب عمل نمی‌کنند. 

زخم معده آیا واگیر دار است؟ 

حدود 50 تا 60 درصد کودکانی که زخم اثنی‌ عشر دارند، در بین اعضای خانواده آن‌ها‌ سابقه بیماری زخم معده دیده می‌شود. اطلاعاتی که به‌تازگی به‌دست آمده‌است، نشان می‌دهد که دلیل این اتفاق، انتقال عفونت هلیکوباکتر پیلوری در بین اعضای خانواده است. پزشکان هنوز شک دارند که انسان‌ها خطر افزایش عفونت را به ارث می‌برند.

درمان زخم معدهدرمان زخم معده

هدف از درمان، برطرف‌شدن درد، بهبودی زخم و جلوگیری از عوارض آن است. اولین قدم درمان ،کاهش عوامل خطر (داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی و سیگارکشیدن) است.

 

درمان هلیکوباکتر پیلوری 

بسیاری از افراد بدون هیچ درد و زخمی عفونت هلیکوباکتر پیلوری معده دارند. هنوز مشخص نیست که آیا این بیماران باید با مصرف آنتی‌بیوتیک درمان شوند یا خیر. برای پاسخ به این سوال مطالعات بیشتری نیاز است.  

بیمارانی که زخم معده و عفونت هلیکوباکتر پیلوری آن‌ها مشخص شده‌است باید برای هر دو بیماری تحت درمان قرار بگیرند. از بین‌بردن کامل عفونت هلبکوباکتر پیلوری بسیار مشکل است.

گاهی برای درمان نیاز به ترکیبی از چند آنتی‌ بیوتیک وجود دارد. بعضی مواقع این ترکیب شامل: مهارکننده‌های پمپ پروتون، بلاکر H2 و پپتو بیسمول (Pepto-Bismol) می‌شود.

 از بین‌بردن عفونت هلیکوباکتر پیلوری از ایجاد دوباره زخم معده جلوگیری می‌کند ( مشکلی بزرگ که در تمام درمان‌های دیگر وجود دارد). از بین بردن این باکتری هم‌چنین به کاهش خطر ابتلا به سرطان معده در آینده هم کمک می‌کند. درمان با آنتی‌بیوتیک خطر واکنش‌های آلرژیک، اسهال و در بعضی مواقع کولیت ناشی از آنتی‌بیوتیک (التهاب روده بزرگ) را به همراه دارد. 

جراحی زخم معده 

خیلی کم پیش می‌آید که برای درمان از جراحی استفاده شود زیرا داروها به‌خوبی عمل می‌کنند و همچنین آندوسکوپی به‌خوبی جلوی خونریزی فعال را می‌گیرد. جراحی در درجه اول برای مقابله با عوارضاین بیماری استفاده می‌شود. این عوارض شامل موارد زیر است.

جراحی‌های زیاد و متفاوتی برای مقابله با این عوارض انجام می‌شود. هم‌چنین از جراحی برای کاهش تولید اسید و اطمینان ‌داشتن از تخلیه کامل معده استفاده می‌شود. با این حال، ممکن است بعد از جراحی، زخم معده دوباره ایجاد شود و هر عمل جراحی باعث بروز مشکلاتی می‌شود که شامل: افزایش وزن، گوارش ضعیف، حرکات مرتب روده (سندروم دامپینگ) و کم‌خونی می شود. 

زخم معده آیا خطرناک است؟

بیشتر زخم معده ‌ها‌ بدون هیچ عوارضی درمان می‌شوند. با این حال، در بعضی موارد، درمان زخم منجر به عوارضی می‌شود که جان فرد را به‌خطر می‌اندازد. این خطرات به شرح زیر است: 

راه‌های تشخیص زخم معده

پزشک زمانی به زخم معده مشکوک می‌شود که بیمار، درد مشخصی در معده‌اش احساس کند. بعضی مواقع پزشک برای فرد مبتلا درمانی ساده انجام می‌دهد تا ببیند آیا علائم از بین می‌روند یا خیر. اگر علائم از بین بروند به احتمال خیلی زیاد، آن فرد مبتلا باشد هست. 

آزمایش‌های دیگری هم برای تشخیص نیاز است. زمانی‌که بعد از چند هفته درمان، علائم از بین نروند یا فردی که برای اولین بار علائم در او مشاهده شده ‌است، بیشتر از 45 سال سن داشته‌ باشد. و یا علائم دیگری مثل کاهش وزن هم در او مشاهده شود. باید آزمایش‌های دیگری هم انجام دهد زیرا سرطان معده هم علائم مشابهی دارد.

هم‌چنین اگر زخم معده شدید بود و در برابر درمان مقاومت کرد و یا فردی چند زخم داشت و یا زخمش در مکانی غیر عادی قرار داشت، پزشک ممکن است به وجود بیماری مزمنی مشکوک شود که باعث تولید بیش‌ از‌ حد اسید شده‌ است.

آندوسکوپی فوقانی

آندوسکوپی فوقانی

برای تشخیص و مشخص‌کردن دلایل آن، پزشک آندوسکوپی فوقانی انجام می‌دهد (در این روش از یک لوله منعطف که اندوسکوپ نام دارد، استفاده می‌کنند تا درون معده را مشاهده کنند).

در حین انجام آندوسکوپی، پزشک نمونه‌برداری (قسمتی از بافت را به‌عنوان نمونه برمی‌دارد تا آن را با میکروسکوپ بررسی کند) می‌کند. تا مشخص کند که آیا زخم سرطانی است یا خیر. هم‌چنین با این کار از وجود باکتری هلیکوباکتر پیلوری آگاه می‌شود. آندوسکوپ می‌تواند برای توقف خونریزی فعال و کاهش احتمال دوباره خونریزی استفاده شود.

از افرادی که سندروم زولینگر الیسون (Zollinger-Ellison syndrome) دارند، برای اندازه‌گیزی سطح هورمون گاسترین آزمایش خون گرفته می‌شود. 

 

دکتر محمد امانی فوق تخصص گوارش و کبد 

فهرست مطالب

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟

[wp_ulike]

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 2 روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر فاطمه شنبه ۱۱ مرداد ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    بايد چيكار كنم ميخواستم وقت بگيرم بيارمش پيش شما ولي نميذونم كودكان هم ميبينيد شما
    1. تصویر کاربر دکتر محمد امانی شنبه ۱۱ مرداد ۹۹( 2 ماه پیش)

      سلام نه کودکان . دکتر تیمورزاده خوبه02144743615

  • تصویر کاربر Ali یکشنبه ۲۲ تیر ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام و وقت بخير
    حدود ٣ ماهي هست بعد از خوردن غذا حس سنگيني در قفسه سينه دارم و كلا ديگه مجبورم كم غذا بخورم كه اين حالت برام كمتر ايجاد شه ٧-٦ كيلو لاغر شدم ،گاهي اوقات گرفتگي و درد در كتف و شانه چپم داشتم يا وسط دو كتف حس سوراخ شدن ،
    متخصص قلب رفتم و نوار و اكو و تست ورزش انجام دادم ومشكل قلبي ندارم ، تو اين چند ماه قرص زياد مصرف كردم
    پنتوپرازول ٤٠ ، فاموتيدين ٤٠، كليدينيوم سي، متخصص گوارش تجويز كردن و گفتن ريفلاكس داري ، يكم بهتر شد ولي فايده اي نداشت
    امپرازول ٢٠ هم فايده اي نداشت ، پيش متخصص گوارش ديگري رفتم اموزول ٤٠ دو بار در روز و كليدينيوم سي و شربت ضد اسيد تجويز كردن ، بهتر از قبل هستم و فكر ميكنم داره اثر ميكنه،
    نظر شما چيه ؟
    ممنون از راهنماييتون 🙏
    1. تصویر کاربر دکتر محمد امانی یکشنبه ۲۲ تیر ۹۹( 3 ماه پیش)

      سلام بهتره اندوسکوپی انجام بدین.

  • تصویر کاربر تیارا شنبه ۱۱ مرداد ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید .. طبق تشخیص پزشک من باید آندوسکوپی انجام بدم ولی از این کار ترس دارم ؟ خاستم بدونم آیا خطرناکه؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد امانی شنبه ۱۱ مرداد ۹۹( 2 ماه پیش)

      ما با خواب عمیق انجام میدیم و خطر و دردی نداره

  • تصویر کاربر مهرداد شنبه ۱۱ مرداد ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید . درد روی معده دارم آیا علتش فقط درد معده اس ؟ یا مشکل از جای دیگه ای هستش ؟؟؟ ممنون میشم جواب بدین
    1. تصویر کاربر دکتر محمد امانی شنبه ۱۱ مرداد ۹۹( 2 ماه پیش)

      میتونه از کبد و کیسه صفرا و لوزالمعده و حتی قلب باشه

  • تصویر کاربر امید شنبه ۱۱ مرداد ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید چه نشانه هایی برای میکروب معده وجود داره ؟ چقدر ممکنه من میکروب معده ( هلیکوباکترپیلوری) داشته باشم؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد امانی شنبه ۱۱ مرداد ۹۹( 2 ماه پیش)

      در ایران شیوع حدود 60 درصد است. یعنی از هر دو نفر یک نفر . پس احتمالش بالاست

درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر